Alfred Thayer Mahan’\u0131n 19. y\u00fczy\u0131l sonunda temellerini att\u0131\u011f\u0131 deniz g\u00fcc\u00fc teorisi, yakla\u015f\u0131k bir y\u00fczy\u0131l boyunca k\u00fcresel hegemonyan\u0131n temel a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 unsuru olmu\u015ftur. Mahan’a g\u00f6re denizler, ticaretin ve g\u00fcc\u00fcn en verimli ortak alan\u0131d\u0131r. G\u00fc\u00e7l\u00fc bir donanma, ticaret filosu ve bu trafi\u011fi destekleyecek deniza\u015f\u0131r\u0131 \u00fcsler bir araya geldi\u011finde, bir devlet okyanuslara h\u00e2kim olur ve dolay\u0131s\u0131yla d\u00fcnyaya y\u00f6n verir. Bu tez, Britanya \u0130mparatorlu\u011fu’nun d\u00fcnya hakimiyetini ve So\u011fuk Sava\u015f sonras\u0131 ABD’nin k\u00fcresel liderli\u011fini b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde \u015fekillendirmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n
Mahan’\u0131n stratejisi, Avrasya’y\u0131 d\u0131\u015far\u0131dan \u00e7evreleyen bir “mavi su” \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne dayan\u0131r. Kara g\u00fc\u00e7lerini hantal ve lojistik a\u00e7\u0131dan s\u0131n\u0131rl\u0131 g\u00f6ren Mahan, deniz yollar\u0131n\u0131n h\u0131z, esneklik ve eri\u015fim avantaj\u0131 sundu\u011funu vurgular. So\u011fuk Sava\u015f’ta ABD, Nicholas Spykman’\u0131n Mackinder’\u0131 revize ederek geli\u015ftirdi\u011fi Kenar Ku\u015fak teorisini Mahan’\u0131n fikirleriyle birle\u015ftirerek Sovyetler Birli\u011fi’ni denizden ku\u015fatm\u0131\u015ft\u0131r. Malakka, H\u00fcrm\u00fcz, S\u00fcvey\u015f ve Panama gibi kritik ge\u00e7i\u015f noktalar\u0131 \u00fczerinde kurulan kontrol, yaln\u0131zca askeri de\u011fil, ekonomik bir veto yetkisi yaratm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Bu yakla\u015f\u0131m, yaln\u0131zca askeri \u00fcst\u00fcnl\u00fck de\u011fil, ayn\u0131 zamanda k\u00fcresel ticaret d\u00fczeni \u00fczerinde belirleyici bir kapasite \u00fcretmi\u015ftir. Deniz yollar\u0131n\u0131n g\u00fcvenli\u011fi ile finansal sistem aras\u0131ndaki ili\u015fki, 20. y\u00fczy\u0131l boyunca hegemonik istikrar\u0131n temel unsurlar\u0131ndan biri olarak g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Kindleberger\u2019in hegemonik istikrar teorisi, k\u00fcresel sistemin a\u00e7\u0131k ticaret ve g\u00fcvenlik \u00fcretmek i\u00e7in bir lider g\u00fcce ihtiya\u00e7 duydu\u011funu savunurken; Organski\u2019nin g\u00fc\u00e7 ge\u00e7i\u015f teorisi ise y\u00fckselen g\u00fc\u00e7lerin mevcut d\u00fczeni zorlayabilece\u011fini ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. 21. y\u00fczy\u0131ldaki d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm bu iki yakla\u015f\u0131m\u0131n yeniden tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131na neden olmaktad\u0131r. Bug\u00fcn bu model sorgulanmaktad\u0131r. 21. y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci \u00e7eyre\u011finde jeopolitik denklemi de\u011fi\u015ftiren unsurlar, teknolojik ve ekonomik zorunluluklardan do\u011fmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Karasal Ba\u011flant\u0131lar\u0131n Artan \u00d6nemi<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u00c7in’in Bir Ku\u015fak Bir Yol inisiyatifi, klasik deniz ku\u015fatmas\u0131na kar\u015f\u0131 somut bir alternatif \u00fcretmektedir. Pekin’den Avrupa’ya deniz yoluyla 35-45 g\u00fcn s\u00fcren nakliye, demiryoluyla 2026 itibar\u0131yla ortalama 14-18 g\u00fcn aras\u0131nda tamamlanabilmektedir; baz\u0131 h\u0131zl\u0131 hatlarda bu s\u00fcre 11-14 g\u00fcne inmektedir. Deniz ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131 h\u00e2l\u00e2 hacim ve birim maliyet \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc korumakla birlikte, y\u00fcksek katma de\u011ferli mallarda zaman maliyeti navlun maliyetinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7meye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n As\u0131l \u00f6nemli olan jeopolitik boyuttur: Karasal hatlar, ABD donanmas\u0131n\u0131n denizden uygulayabilece\u011fi do\u011frudan kesme riskini azaltmaktad\u0131r. Egemen devlet topraklar\u0131 i\u00e7inden ge\u00e7en koridorlar, d\u0131\u015f m\u00fcdahaleye kar\u015f\u0131 daha diren\u00e7lidir. Bu kayma, Mahan’\u0131n deniz merkezli d\u00fcnyas\u0131n\u0131 tamamen ge\u00e7ersiz k\u0131lmamakla birlikte, ticaret yollar\u0131n\u0131n karaya y\u00f6nelmesiyle kara h\u00e2kimiyetinin stratejik a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bu geli\u015fme, Mackinder\u2019\u0131n \u201cD\u00fcnya Adas\u0131\u201d tezinin g\u00fcncel bir yorumu olarak da okunabilir. Kara kalpg\u00e2h\u0131na eri\u015fim sa\u011flayan altyap\u0131 a\u011flar\u0131, deniz g\u00fcc\u00fcne alternatif de\u011fil; onunla rekabet eden bir ikinci katman olu\u015fturmaktad\u0131r. \u00c7in\u2019in Orta Asya, \u0130ran ve Rusya \u00fczerinden Avrupa\u2019ya uzanan demiryolu hatlar\u0131n\u0131 geli\u015ftirmesi, yaln\u0131zca ekonomik de\u011fil, jeostratejik bir y\u00f6nelimdir. Bu y\u00f6nelim, deniz merkezli bask\u0131 mekanizmalar\u0131na kar\u015f\u0131 k\u0131tasal bir g\u00fcvenlik ku\u015fa\u011f\u0131 olu\u015fturma aray\u0131\u015f\u0131 olarak de\u011ferlendirilebilir.<\/p>\n\n\n\n Teknolojik Asimetri ve Deniz G\u00fcc\u00fcn\u00fcn S\u0131n\u0131rlar\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n U\u00e7ak gemileri h\u00e2l\u00e2 ABD’nin en \u00f6nemli h\u00e2kimiyet arac\u0131d\u0131r. On bir s\u00fcper-ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 ve destek unsurlar\u0131yla donanmas\u0131 olduk\u00e7a g\u00fc\u00e7l\u00fc bir durumdad\u0131r. Ancak \u00c7in’in hipersonik balistik f\u00fczeleri (DF-26, DF-17, DF-27), A2\/AD sistemleri ve uydu tabanl\u0131 hedefleme kapasitesi, Pasifik’in b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131nda ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 gruplar\u0131n\u0131 tehdit etmektedir. Pentagon’un 2025 y\u0131l\u0131nda yay\u0131nlanan \u00c7in Askeri G\u00fcc\u00fc Raporu’nda, bu silahlar\u0131n ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131 “potansiyel olarak y\u00fcksek riskli” hale getirdi\u011fi a\u00e7\u0131k\u00e7a kabul edilmektedir.<\/p>\n\n\n\n \u00c7in donanmas\u0131 gemi say\u0131s\u0131 bak\u0131m\u0131ndan (yakla\u015f\u0131k 395) ABD’yi (yakla\u015f\u0131k 290-300) ge\u00e7mi\u015f durumdad\u0131r. Bu manzara, Mahan’\u0131n deniz kontrol\u00fcn\u00fcn kal\u0131c\u0131 ve mutlak oldu\u011fu varsay\u0131m\u0131n\u0131 sarsmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bu durum, deniz \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn art\u0131k maliyetsiz ve risksiz bir g\u00fc\u00e7 arac\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Deniz g\u00fcc\u00fc \u00f6nemini korumakta; ancak hipersonik tehditler, siber sava\u015f ve uzay tabanl\u0131 g\u00f6zetim sistemleri gibi unsurlar klasik donanma \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc daha karma\u015f\u0131k bir denklem i\u00e7ine yerle\u015ftirmektedir. Haliyle Mahan\u2019\u0131n tezi g\u00fcn\u00fcm\u00fcz itibari ile eski ge\u00e7erlili\u011fini korumamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Kritik Madenler ve Kaynak Zinciri Jeopoliti\u011fi<\/strong><\/p>\n\n\n\n Deniz yollar\u0131 kadar kritik hale gelen bir ba\u015fka unsur, nadir toprak elementleri ve stratejik minerallerdir. \u00c7in, nadir toprak elementlerinin \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131nda d\u00fcnya \u00fcretiminin yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 60’\u0131n\u0131, i\u015flenmesinde ise y\u00fczde 85-90’\u0131n\u0131 elinde bulundurarak sekt\u00f6rde tart\u0131\u015fmas\u0131z bir tekel konumundad\u0131r. Bu elementler, F-35 sava\u015f u\u00e7aklar\u0131ndan f\u00fcze g\u00fcd\u00fcm sistemlerine, yar\u0131 iletkenlerden elektrikli ara\u00e7 motorlar\u0131na kadar modern savunma ve y\u00fcksek teknoloji \u00fcr\u00fcnlerinin vazge\u00e7ilmez girdisidir.<\/p>\n\n\n\n ABD ve Avrupa, bu hayati kaynaklarda \u00c7in’e olan ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131 nedeniyle stratejik bir k\u0131r\u0131lganl\u0131k ya\u015famaktad\u0131rlar. ABD’nin 2022’de y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe koydu\u011fu CHIPS ve Bilim Yasas\u0131, yar\u0131 iletken tedarik zincirini \u00e7e\u015fitlendirmeyi hedeflerken, Avrupa Birli\u011fi’nin Kritik Hammaddeler Yasas\u0131 2030 y\u0131l\u0131na kadar nadir toprak elementlerinin i\u015flenmesinde y\u00fczde 40 oran\u0131nda kendi kendine yeterlilik hedefi koymaktad\u0131r. Ancak yeni maden sahalar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131 ve i\u015fleme tesislerinin kurulmas\u0131 en az 5-10 y\u0131ll\u0131k bir zaman dilimi gerektirmektedir.<\/p>\n\n\n\n Bu durum, g\u00fc\u00e7 rekabetine “kaynak zinciri jeopoliti\u011fi” boyutunu eklemekte ve \u00c7in’in Orta Asya ile Afrika’daki maden yat\u0131r\u0131mlar\u0131 \u00fczerinden kara ba\u011flant\u0131lar\u0131n\u0131 daha da g\u00fc\u00e7lendirmektedir. Kaynak milliyet\u00e7ili\u011fi ve tedarik zincirlerinin jeopolitik ara\u00e7 haline gelmesi, enerji g\u00fcvenli\u011finden teknoloji \u00fcretimine kadar bir\u00e7ok alan\u0131 do\u011frudan etkilemektedir.<\/p>\n\n\n\n Finansal Sistem ve Avrupa’n\u0131n \u0130kilemi<\/strong><\/p>\n\n\n\n ABD hegemonyas\u0131n\u0131n bir di\u011fer aya\u011f\u0131 dolar\u0131n rezerv para stat\u00fcs\u00fcd\u00fcr. \u00c7in, Rusya ve BRICS \u00fclkeleri ikili ticarette yerel para kullan\u0131m\u0131n\u0131 art\u0131rmaktad\u0131r; 2025 itibar\u0131yla \u00c7in-Rusya ticaretinin y\u00fczde 90’dan fazlas\u0131 yuan ve ruble \u00fczerinden ger\u00e7ekle\u015fmektedir. Dolar h\u00e2l\u00e2 k\u00fcresel rezervlerin yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 58’ini olu\u015fturarak bask\u0131n konumunu korumakla birlikte, alternatifsiz olmaktan \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Finansal yapt\u0131r\u0131mlar\u0131n d\u0131\u015f politika arac\u0131 olarak yo\u011fun kullan\u0131m\u0131, dolar sisteminin jeopolitikle\u015fmesine yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Bu durum, baz\u0131 \u00fclkelerin alternatif \u00f6deme sistemleri ve b\u00f6lgesel finansal a\u011flar geli\u015ftirme \u00e7abas\u0131n\u0131 h\u0131zland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Finansal g\u00fcc\u00fcn ara\u00e7salla\u015fmas\u0131, hegemonik d\u00fczenin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fi konusunda yeni tart\u0131\u015fmalar do\u011furmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Avrupa ise g\u00fcvenlik ile ekonomi aras\u0131nda stratejik bir ikilem ya\u015famaktad\u0131r. Almanya ba\u015fta olmak \u00fczere Avrupa \u00fclkeleri, \u00c7in’le ticari ili\u015fkilerini derinle\u015ftirirken (toplam ticaret hacmi 2025’te 850 milyar avroyu a\u015fm\u0131\u015ft\u0131r), g\u00fcvenlik garantisi i\u00e7in h\u00e2l\u00e2 ABD liderli\u011findeki NATO’ya ba\u011f\u0131ml\u0131d\u0131r. Rusya’n\u0131n Ukrayna m\u00fcdahalesi sonras\u0131 enerjide ya\u015fanan ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k krizi, \u00c7in konusunda da benzer bir k\u0131r\u0131lganl\u0131k yaratabilece\u011fi endi\u015fesini beslemektedir.<\/p>\n\n\n\n Mahan’dan Kara Hakimiyetine<\/strong><\/p>\n\n\n\n Bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm, g\u00fcncel jeopolitik literat\u00fcrde de tart\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Robert D. Kaplan, “Co\u011frafyan\u0131n \u0130ntikam\u0131”nda teknolojinin mesafeleri k\u0131saltsa da co\u011frafi ger\u00e7ekleri yok etmedi\u011fini, aksine kara ba\u011flant\u0131lar\u0131n\u0131n eski imparatorluk yollar\u0131n\u0131 yeniden canland\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgular. Parag Khanna “Connectography”de art\u0131k s\u0131n\u0131rlar\u0131n de\u011fil, tedarik zincirlerinin egemenlik kurdu\u011funu belirtir. Bruno Ma\u00e7\u00e3es ise “Avrasya’n\u0131n \u015eafa\u011f\u0131”nda, k\u0131tan\u0131n entegrasyonunu yeni bir Avrasya bilincinin do\u011fu\u015fu olarak okur.<\/p>\n\n\n\n Bu yakla\u015f\u0131mlar\u0131n ortak noktas\u0131, Mahan’\u0131n deniz merkezli d\u00fcnyas\u0131n\u0131n, \u00e7ok katmanl\u0131 ve a\u011f merkezli bir jeopolitik yap\u0131ya evrildi\u011fidir. \u00c7in’in stratejisi, Mahan’\u0131 tamamen reddetmemekte; aksine, Mahan’\u0131n deniz \u00fcsleri mant\u0131\u011f\u0131n\u0131 (Cibuti, Gwadar, Hambantota) Mackinder’\u0131n kara kalpgah\u0131n\u0131 beslemek i\u00e7in bir ara\u00e7 olarak kullanmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Mahan’\u0131n Miras\u0131 ve Yeni Jeopolitik Denklem Ancak bu teori 21. y\u00fczy\u0131l jeopoliti\u011fini tek ba\u015f\u0131na a\u00e7\u0131klayamaz hale gelmi\u015ftir. Deniz h\u00e2kimiyeti vazge\u00e7ilmez olmaya devam etmekle birlikte, kara ba\u011flant\u0131lar\u0131, kritik kaynak zincirleri, hipersonik tehditler ve hibrit teknolojiler gibi unsurlarla birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmek zorundad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n K\u00fcresel siyaset, art\u0131k yaln\u0131zca “denize kim h\u00e2kim?” sorusuyla de\u011fil, “ba\u011flant\u0131 zincirlerini, kaynak ak\u0131\u015flar\u0131n\u0131 ve teknoloji avantajlar\u0131n\u0131 kim kontrol ediyor?” sorusuyla \u015fekillenmektedir. Bu yeni jeopolitik denklemde ABD ve Avrupa’n\u0131n en b\u00fcy\u00fck dezavantaj\u0131, nadir toprak elementlerinde \u00c7in’e olan asimetrik ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131 ve bu ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 ikame edecek alternatif tedarik zincirlerini h\u0131zla kuramamalar\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u0130\u00e7inde bulundu\u011fumuz d\u00f6nemde, ABD\u2019nin ba\u015f\u0131 \u00e7ekti\u011fi tek kutuplu d\u00fcnya d\u00fczeninin zay\u0131flad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Bununla birlikte istikrarl\u0131 ve \u00e7ok kutuplu yeni bir d\u00fczen de hen\u00fcz kurulabilmi\u015f de\u011fildir. Tarihsel deneyimler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda Bir ara d\u00f6nem olarak de\u011ferlendirebilece\u011fimiz bu d\u00f6nemde devletleraras\u0131 ili\u015fkilerin k\u0131r\u0131lgan oldu\u011funu ve b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7ler aras\u0131nda \u00e7at\u0131\u015fma risklerinin oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmek hatal\u0131 bir yakla\u015f\u0131m olmayacakt\u0131r. N\u00fckleer cayd\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k ve rekabet halinde olan devletlerin bir ekonomik a\u00e7\u0131dan birbirlerine ba\u011f\u0131ml\u0131 olmalar\u0131 do\u011frudan sava\u015f\u0131 zorla\u015ft\u0131rsa da, y\u00fckselen ve h\u00fck\u00fcm s\u00fcren g\u00fc\u00e7ler aras\u0131ndaki rekabetin yanl\u0131\u015f ad\u0131mlarla b\u00fcy\u00fck \u00e7at\u0131\u015fmalara sebep olabilece\u011fi unutulmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Tek merkezli hegemonik yap\u0131lar, m\u00fcdahale kapasitesi ve yapt\u0131r\u0131m ara\u00e7lar\u0131 sayesinde \u00f6nemli bir d\u00fczen kurabilmektedir. Ancak bu kapasite uzun vadede b\u00f6lgesel istikrars\u0131zl\u0131k ve g\u00fc\u00e7 bo\u015fluklar\u0131 da \u00fcretebilmektedir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k ba\u015fka bir devletin (\u00c7in, Rusya vb.) hegomonyas\u0131nda alternatif bir tek kutuplulu\u011fun d\u00fcnyay\u0131 daha g\u00fczel bir yer haline getirmesi de beklenmemelidir. Zira bu durum sadece ABD hegomonyas\u0131 yerine ba\u015fka bir g\u00fcc\u00fcn ikamesi olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bu nedenle 21. y\u00fczy\u0131l\u0131n jeopolitik tablosu, yaln\u0131zca hegemonya de\u011fi\u015fimi \u00fczerinden de\u011fil, g\u00fc\u00e7 da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n yap\u0131s\u0131 \u00fczerinden okunmal\u0131d\u0131r. Dengeli bir \u00e7ok kutupluluk, tek merkezli m\u00fcdahalecili\u011fi s\u0131n\u0131rlarken ayn\u0131 zamanda mutlak bir g\u00fc\u00e7 bo\u015flu\u011funun da \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ebilecek bir ara denge imk\u00e2n\u0131 sunabilir. G\u00fc\u00e7 merkezlerinin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 dengeleme i\u00e7inde bulundu\u011fu sistemlerde, b\u00f6lgesel ve orta \u00f6l\u00e7ekli akt\u00f6rlerin manevra alan\u0131 geni\u015fleyebilmekte; denge siyaseti, ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k yerine g\u00f6reli stratejik \u00f6zerklik \u00fcretme imk\u00e2n\u0131 yaratabilmektedir.<\/p>\n\n\n\n Bug\u00fcn uluslararas\u0131 alanda ya\u015fanan g\u00fc\u00e7 m\u00fccadelesi d\u00fcnyan\u0131n \u00f6nemli bir de\u011fi\u015fim s\u00fcrecinde oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. M\u00fccadelenin nas\u0131l sonu\u00e7lanaca\u011f\u0131n\u0131 ise \u015fu anda kestirmek m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6z\u00fckmemektedir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Alfred Thayer Mahan’\u0131n 19. y\u00fczy\u0131l sonunda temellerini att\u0131\u011f\u0131 deniz g\u00fcc\u00fc teorisi, yakla\u015f\u0131k bir y\u00fczy\u0131l boyunca k\u00fcresel hegemonyan\u0131n temel a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 unsuru olmu\u015ftur. Mahan’a g\u00f6re denizler, ticaretin ve g\u00fcc\u00fcn en verimli ortak alan\u0131d\u0131r. G\u00fc\u00e7l\u00fc bir donanma, ticaret filosu ve bu trafi\u011fi destekleyecek deniza\u015f\u0131r\u0131 \u00fcsler bir araya geldi\u011finde, bir devlet okyanuslara h\u00e2kim olur ve dolay\u0131s\u0131yla d\u00fcnyaya y\u00f6n verir. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":536,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15,27,23],"tags":[84,79,166,167,165,37,39],"class_list":{"0":"post-535","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-analizler","8":"category-dunya","9":"category-manset","10":"tag-cin","11":"tag-donald-trump","12":"tag-dunya-adasi","13":"tag-jeopolitik","14":"tag-mackinder","15":"tag-mehmet-korkud-aydin","16":"tag-uluslararasi-toplum-arastirmalari"},"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/utamer.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/535","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/utamer.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/utamer.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/utamer.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/utamer.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=535"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/utamer.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/535\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":537,"href":"http:\/\/utamer.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/535\/revisions\/537"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/utamer.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/536"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/utamer.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=535"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/utamer.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=535"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/utamer.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=535"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
<\/strong>Mahan’\u0131n deniz g\u00fcc\u00fc teorisi ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak b\u00fcy\u00fck bir de\u011fi\u015fime u\u011frayacakt\u0131r. \u015eimdilik ticaret hatlar\u0131n\u0131n, donanma in\u015fas\u0131n\u0131n ve co\u011frafi avantaj\u0131n ulusal g\u00fc\u00e7teki rol\u00fcn\u00fc do\u011fru tarif etmektedir. \u00c7in’in kendi deniz stratejisinde Mahan’\u0131 referans almas\u0131 ve Pasifik’te “mavi su” donanmas\u0131 in\u015fa etmesi bunun en a\u00e7\u0131k kan\u0131t\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n