Ahmet ÖZDEMİR*
9 Eylül 1992 tarihinde Türkiye ile Türkmenistan arasında askerî eğitim iş birliği anlaşması imzalanmış ve 2 Aralık 1993’te onaylanmıştır.[1] Türkiye tarafından 1992-1993 yılları öğrenci kontenjanından on dört Türkmen pilot adayına Eskişehir’de pilotluk eğitimi verilmiştir.[2] Ankara, 1994’de Aşgabat’a 10.000 adet eğitim elbisesi hibe etmiştir.[3] Türkiye ile Türkmenistan arasında 3 Aralık 1991 tarihli imzalanan dostluk ve iş birliği anlaşmasının hükümleri dikkate alınarak, 13 Nisan 1996 tarihinde Resmî Gazete de yayımlanan askerî eğitim iş birliği tesis edilmiştir.[4] 18 Aralık 1995-28 Ocak 1996 tarihlerinde 25 Türkmen personel teröristlerin elinden rehine kurtarma hususunda eğitim almıştır.[5] Türkiye’de toplam 200’den fazla Türkmenistan askerî eğitim görmüştür.[6] Türkmen askerlerinin eğitilmesi amacıyla başlayan güvenlik konulu siyasî iş birlikleri, Türkiye’de üretilen savunma araçlarının Türkmenistan ordusunun envanterine katılmasıyla güçlenerek artmıştır.[7]
Türkiye, 2008-2017 seneleri arasında savunma ve havacılık sanayi bağlamında silah ihracatı yaptığı ülkeler içinde 396 milyon dolarla Türkmenistan ilk sırada yer almıştır.[8] 2018’de Türkmenistan’ın Türkiye’den savunma ve havacılık sanayi sektöründe ithalatı 1 milyon 324 bin dolar olmuş dünyadan yaptığı toplam ithalat oranında % 3,1’e denk gelmiştir.[9] Son birkaç senede yerel endüstriyel havacılık şirketleri Baykar Tech ve Tusaş, bir dizi yüksek verimli İHA sistemi geliştirmiş ve birçok ülkeye ihraç etmiştir. Bu minvalde Bayraktar TB2 Türkmenistan’a ihraç edilmiştir.[10] Türkiye, Türkmenistan ile kara unsurlarında da sıkı bir iş birliği yapmıştır. Ankara ile Aşgabat arasındaki savunma ve havacılık sanayindeki iş birliği özellikle 2015’ten sonra hız kazanmıştır. Türkiye ve Türkmenistan ileri teknolojili silah ve ekipmanda sipariş sayısına bağlı olarak önce hazır alım sonra Türkmenistan’da üretim daha sonra da lüzumu halinde teknoloji paylaşımı ile ortak üretim modelini geliştirmiştir.[11] Türkiye, Türkmenistan’ın 2010 yılı sonrası ana silah tedarikçisi olmuştur. Otokar, firması Ural, Cobra, BMC firması Amazon, Vuran ve Kirpi model zırhlı askerî araçlarını ihraç etmiştir. Ayrıca Aselsan, BTR Termal Görüş Sistemiyle donatılmış BTR-80 ihraç etmiştir.[12]
Karabağ’da Azerbaycan kuvvetlerinin elini güçlendiren Türk yapımı İHA ve SİHA’lar muadillerine nazaran daha düşük fiyatlı olmasının da etkisiyle hem dünya genelinde mahdut savunma bütçeleri olan ülkelerin hem de Türk Cumhuriyetlerinin ilgisini çekmiş ve son senelerde İHA stoklarını artırmışlardır. Türkmenistan, asker gücü yüksek ülkelerden biri olmamasına rağmen bölgesinin en güçlü insansız hava aracına sahip olmuştur.[13]
Türkmenistan, Türkiye’den almış olduğu savunma ve havacılık ürünlerini ara ara bağımsızlık günleri törenlerinde sergilemiştir. Örneğin 27 Ekim 2016 tarihinde 25. bağımsızlık günü kutlama merasiminde Türk Ural taktik tekerlekli zırhlı aracını ve Kirpi’yi tanıtmıştır.[14] 27 Eylül 2023 tarihinde Aşgabat’ta bağımsızlığının 32. senesi dolayısıyla askerî geçit töreni yapılmış ve aralarında Bayraktar TB2’ninde bulunduğu envanterinde yer alan bazı silahları sergilemiştir.[15] Türkmenistan, yaptığı bazı askerî tatbikatlarda Türkiye’den ithal ettiği ürünlerin sahadaki performanslarını test etmiştir. Mesela 26 Ekim 2022 tarihinde Türkmenistan Silahlı Kuvvetleri, Balkan vilayetinde askerî tatbikat düzenlemiş tatbikata, Bayraktar TB2 insansız hava aracı, Deniz Han isimli korvet ve Kirpi’ler katılmış, sahadaki başarıları test edilmiştir. İHA’ların hava sahasındaki başarısı gözler önüne serilmiş Deniz Han’ın atış kabiliyeti incelenmiştir.[16] Kirpi’nin zorlu koşullarda başarılı bir sınav verdiği dile getirilmiştir.[17]
Türkmenistan, Türkiye ile ortaklaşa sınırları içinde korvet inşa çalışmalarına yer vermiş ve özel olarak üretilen “Türkmen” sınıfı korvetlerden ilki Türkmenistan’a teslim edilmiştir. Türkmenbaşı Deniz Üssü’nde üretilen Deniz Han adlı korvet, Türkmenistan ile Gülhan-Dearsan arasında IDEF’19 Uluslararası Savunma Sanayi Fuarı esnasında yapımı için imzaları atılmıştır. Dearsan, 2010’dan buyana Türkmenistan’a toplamda 25 adet gemi teslimi yapmıştır. Türkmen sınıfı korvette Aselsan’ın geliştirdiği Gökdeniz Yakın Hava Savunma Sistemi de yer almıştır. Türkmenistan, Gökdeniz’i alan ilk ülke olmuştur. Gökdeniz, henüz Türk Donanması’ndaki gemilerde dahi kullanılmazken ilk defa Türkmen Donanması’na ait bir gemide kullanılmaya başlamıştır.[18]
Deniz Han projesinde ilk defa “Lis Sistemi”nin ihracatı da yapılmıştır.[19] Türk Loydu, Türkmenistan Deniz Kuvvetleri için on ar adet Sahil Güvenlik Botu ve altı adet Bot, iki adet Römorkör, 1 adet Hidrografik Sismik Gemi, bir adet Lcvp projesinin klaslama çalışmalarını başarılı bir şekilde tamamlamıştır.[20] Türkiye’de Baykar tarafından 2014’ten bu yana üretilen Bayraktar TB2 İHA ve SİHA, Türkmenistan’a ihraç edilmiş[21] Türkmenistan’dan Türkiye’nin ürettiği Atak helikopterine de talep olduğu dillendirilmiştir.[22]
Temmuz 2021’de Ankara ve Aşgabat arasında 37 milyon ABD doları değerinde bir savunma sanayi anlaşması imzalanmıştır. Anlaşma kapsamında Roketsan tarafından üretilen Mam-L ile Mam-C mühimmatlarının Türkmenistan’a ihraç edildiği dillendirilmiştir. Türkmenistan’ın bağımsızlığının 30. yıl dönümünde askerî geçit merasiminde Bayraktar TB2’ler sergilenmiş kanat altında Roketsan üretim Mam-L ile Mam-C mühimmatları da olduğu görülmüştür. Baykar Savunma, Türkmenistan’da yapılan geçiş töreninde Türkmenistan bayraklı (T192 ile T193) Bayraktar TB2’leri resmi hesabından paylaşmıştır. Türkmenistan devlet TV’sinde yayımlanan görüntülerde yeni bir İHA üssüne ait krokiler yer almıştır. Türkmenistan, Bayraktar TB2’ler için yeni bir hava üssü inşa etmeyi kararlaştırmış ve Aşgabat’ın kuzeyinde yapımına başlanıldığı görülmüştür. Devlet Başkanı Gurbanguli Berdimuhammedov, 2021 Şubat’ında yeni inşaat alanına bir ziyaret gerçekleştirmiş ve planlardaki görüntüye istinaden bir hangarda toplamda 6 tane TB2’nin konuşlandırılabildiği anlaşılmıştır.[23]
26 Ekim 2023’te Erdoğan, Serdar Berdimuhammedov ile Ankara’da bir araya gelmiş güvenlik ve istikrarın sağlanması dahil birçok konuda görüşme yapmış ve on üç başlıkta anlaşmalar imzalanmıştır.[24] 26 Aralık 2023’te Türkmenistan Halk Maslahatı Başkanı Gurbanguli Berdimuhammedov, Baykar Genel Müdürü Haluk Bayraktar ve BMC Yönetim Kurulu Başkanı Fuat Tosyalı ile savunma alanındaki iş birliği hususlarını görüşmüş ve ülkesinin savunma kapasitesinin artırılması ve Türk firmalarının sevkiyatı gibi konular değerlendirilmiştir.[25] Berdimuhammedov, görüşmenin iş birliğini geliştireceğine inandığını belirtmiş ve Türkiye ile stratejik uzun süreli ilişkilerin çok yönlü güçlendirilmesinin ülkesinin dış politika stratejisinin ana esaslarından biri olduğunu dile getirmiştir. Görüşme sonrasında Türkmenistan basınına açıklama yapan Bayraktar Türkiye’nin son senelerde savunma alanında büyük ilerleme kaydettiğinin altını çizmiş “Bu konuda biriken tecrübemizi Türkmenistan savunma sistemine kazandırmayı hedefliyoruz yeni ve son teknoloji ürünlerimizi burada görmekten büyük mutluluk duyuyoruz. Çünkü Ata vatanımız Türkmenistan, Türkiye Cumhuriyeti’nin sadece kardeş ülkelerinden biri değil aynı zamanda en yakın ortaklardan biridir” diye konuşmuştur.[26]
Tablo 1 Türkiye’nin 1991-2024 Yılları Arasında Türkmenistan’a Savunma Sanayi ve Havacılık İhracatı
| Tanım | Sipariş Yılı | Sipariş Edilen Sayı | Teslimat Yılları | Toplam Sipariş (Milyon) |
| C-92 Fırkateyn | 2019 | 1 | 2021 | 151,25 |
| YTBK Devriye Botu | 2012 | 2 | 2014 | 40 |
| YTBK Devriye Botu | 2012 | 2 | 2013 | 40 |
| YTBK Devriye Botu | 2012 | 3 | 2015 | 60 |
| YTBK Devriye Botu | 2012 | 1 | 2016 | 20 |
| YTBK Devriye Botu | 2011 | 1 | 2012 | 20 |
| YTBK Devriye Botu | 2011 | 1 | 2011 | 20 |
| KİRPİ Zırhlı Araçlar | 2015 | 28 | 2016 | 7 |
| COBRA APV Zırhlı Araçlar | 2015 | 34 | 2016 | 5,1 |
| COBRA APV Zırhlı Araçlar | 2015 | 77 | 2017 | 11,55 |
| BAYRAKTAR TB-2 SİHA | 2020 | 3 | 2021 | 7,2 |
| DEARSAN-33 Füze Botu | 2014 | 1 | 2015 | 32 |
| DEARSAN-33 Füze Botu | 2014 | 3 | 2016 | 96 |
| DEARSAN-33 Füze Botu | 2014 | 2 | 2017 | 64 |
Kaynak: SIPRI silah endüstrisi verilerinden faydalanılarak eserin müellifi tarafından oluşturulmuştur. https://armstransfers.sipri.org/ArmsTransfer/CSVResult, Erişim: 30.06.2025.
Sonuç olarak Türkiye ile Türkmenistan’ın önümüzdeki yıllarda askeri alanda iş birliğinin daha da gelişeceği anlaşılmıştır.
Kaynakça
Aksan, Sertaç, “Türkmenistan’a Savunma İhracatı Yeni Kapılar Açacak”, 27.11.2021, https://www.trthaber.com/haber/gundem/turkmenistana-savunma-ihracati-yeni-kapilar-acacak-612564.html, Erişim: 24.11.2023.
Aselsan Dergi, Yıl: 36, Sayı: 116, 2023.
Baran, Tülay, “Türkiye’de Savunma Sanayi Sektörünün İncelenmesi ve Savunma Sanayi Sektörü Harcamalarının Ekonomi Üzerindeki Etkilerinin Değerlendirilmesi”, Uluslararası İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 4, Sayı: 2, 2018.
“Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkmenistan Devlet Başkanı Berdimuhammedov ile Ortak Basın Toplantısında Konuştu”, 26.10.2023, https://www.iletisim.gov.tr/turkce/haberler/detay/cumhurbaskani-erdogan-turkmenistan-devlet-baskani-berdimuhammedov-ile-ortak-basin-toplantisinda-konustu, Erişim: 26.06.2025.
Fikir Turu, “Orta Asya’da İHA-SİHA Çağı”, 8.12.2022, https://fikirturu.com/jeo-politik/orta-asyada-iha-siha-cagi/, Erişim: 07.02.2024.
“Hangi Ülkelerin Kaç Adet Bayraktar TB2 Aldığı Belli Oldu!”, 07.05.2022, https://www.sondakika.com/haber/haber-hangi-ulkelerin-kac-adet-bayraktar-tb2-aldigi-14923118/, Erişim: 22.12.2022.
Kar, Muhsin ve Çetenak, Özlem Öztürk, “Türk Havacılık ve Savunma Sektörünün Dönüşümü ve Ekonomik Etkileri”, Türkiye Bilimler Akademisi, Ankara 2022, https://tuba.gov.tr/files/yayinlar/bilim-ve-dusun/TUBA-978-625-8352-16-0_ch27.pdf, Erişim: 27.01.2023.
Karabayev, Baki ve Tutkun, Ömer F., “Türk Cumhuriyetlerinden Gelen Öğrencilerin Türkiye Cumhuriyeti Vatandaşlarına Karşı Taşıdıkları Kalıp Yargılar”, bilig, (Yaz 2001, Sayı: 18).
Malyasov, Dylan, “Turkmenistan Has Ordered to Turkey Local-Made Armored Vehicles”, 31.10.2016, https://defence-blog.com/turkmenistan-has-ordered-to-turkey-local-made-armored-vehicles/ Erişim: 27.01.2024.
Mira, Emrah Roni, “Türkiye’nin Artan Askeri Sanayi Gücü’nün Türk Dünya’sında Bölgesel
Dengelere Etkisi”, 23.11.2023, https://tudpam.org/turkiyenin-artan-askeri-sanayi-gucunun-turk-dunyasinda-bolgesel-dengelere-etkisi/, Erişim: 8.1.2024.
Nurluyev, Umar, Türkmenistan’ın Güvenlik ve Dış Politikası, ed. Fikret Birdişli vd., Uluslararası Politika ve Güvenlik Çalışmaları Derneği, Malatya Kasım 2022.
Rahmanov, Azat, “Türkiye Türkmenistan İlişkileri”, Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Trabzon 2004.
Resmî Gazete, (13.4.1996, Sayı: 22610), https://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/22610.pdf, Erişim: 08.07.2025.
SIPRI silah endüstrisi verilerinden faydalanılarak eserin müellifi tarafından oluşturulmuştur. https://armstransfers.sipri.org/ArmsTransfer/CSVResult, Erişim: 30.06.2025.
Tombak, Fatma, Türkiye’nin 1990-2000 Yıllarında Türk Cumhuriyetleri ile Kültürel, Siyasî ve Ekonomik İlişkileri, Erciyes Üniversitesi SBE, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Kayseri 2013.
Türk, Fahri ve Karakuzu, Taner, “Kurumsallaşıp Kurumsallaşmama İkileminde Türkiye’nin Orta Asya Politikası (1991-2021)”, Söylemler ve Eylemler Bağlamında Türk Siyasî Liderlerinin Orta Asya Politikaları, ed. Fahri Türk, Sedef Zeyrekli Yaş, Nobel Bilimsel, 1. Baskı, Ankara 2023.
“Türk Loydu Savunma Sanayi Hizmetlerinde Lider Kuruluş”, 27.11.2019, https://www.turkloydu.org/tr-tr/haberler-ve-etkinlikler/haberler/2019/turk-loydu-savunma-sanayi-hizmetlerinde-lider-kuru.aspx, Erişim: 24.11.2023.
Türk Savunma Sanayinin Yükselişi ve Amborgalar, STM Savunma Teknolojileri Mühendislik ve Ticaret A.Ş., Optimum Basım, İstanbul 2021.
“Türkiye’den Türkmenistan’a Dearsan C 92 Korvet Teslimatı”, 13.08.2021, https://www.dearsan.com/tr/haberler/turkiyeden-turkmenistana-dearsan-c92-korvet-teslimati, Erişim: 17.02.2024.
“Türkmenistan Hedef Pazar Analizi”, Türkiye İhracatçılar Meclisi, https://tim.org.tr/files/downloads/Analiz_Rapor/T%C3%BCrkmenistan%20Hedef%20Pazar%20%C3%9Clke%20Analizi.pdf, Erişim: 09.07.2025.
“Türkmenistan ile Türkiye Arasında Savunma Sanayi Alanında İş Birliği Konusu Görüşüldü”, 26.12.2023, https://www.yirmidort.tv/gundem/turkmenistan-ile-turkiye-arasinda-savunma-sanayi-alaninda-isbirligi-konusu-gorusuldu-143768, 8.1.2024.
“Türkmenistan ve Türkiye Savunma Sanayi İş Birliği Görüşüldü”, 26.12.2023, https://www.haberler.com/guncel/turkmenistan-ve-turkiye-savunma-sanayii-isbirligi-gorusuldu-16666274-haberi/, Erişim: 28.12.2023.
“Türkmenistan’a Bayraktar TB2 İhracatı”, 27.09.2021, https://www.savunmasanayist.com/turkmenistana-bayraktar-tb2-ihracati/, Erişim: 24.11.2023.
“Türkmenistan’da Askerî Tatbikat: Türk Savunma Araçları Yer Aldı”, 26.10.2022, https://www.trtavaz.com.tr/haber/tur/avrasyadan/turkmenistanda-askeri-tatbikat-turk-savunma-araclari-yer-aldi/6358f72101a30a20b8f8be60, Erişim: 24.11.2023.
“Türkmenistan’da Askerî Tatbikat: Türk Savunma Araçları Yer Aldı”, 26.10.2022, https://www.trthaber.com/haber/dunya/turkmenistanda-askeri-tatbikat-turk-savunma-araclari-yer-aldi-718899.html, Erişim: 04.02.2023.
Velhanov, Merdan, “Türkmenistan Milli Günü Dolayısıyla Askerî Geçit Töreni Düzenlendi”, 27.09.2023, https://www.aa.com.tr/tr/pg/foto-galeri/turkmenistan-milli-gunu-dolayisiyla-askeri-gecit-toreni-duzenlendi/0#, Erişim: 27.01.2024.
“21. Yüzyılın Parlayan Yıldızı: Türk Devletleri Teşkilatı”, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı Yayınları, İstanbul 2023, https://www.iletisim.gov.tr/images/uploads/dosyalar/21_YUZYILIN_PARLAYAN_YILDIZI_TDT.pdf, Erişim: 08.07.2025.
* Doktora Adayı, Trakya Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Uluslararası İlişkiler Bölümü, Doktora Programı, E-mektup: ahmetozdemir2@trakya.edu.tr, ORCID ID: 0000-0002-3364-9805
[1] Fahri Türk ve Taner Karakuzu, “Kurumsallaşıp Kurumsallaşmama İkileminde Türkiye’nin Orta Asya Politikası (1991-2021)”, Söylemler ve Eylemler Bağlamında Türk Siyasî Liderlerinin Orta Asya Politikaları, ed. Fahri Türk, Sedef Zeyrekli Yaş, Nobel Bilimsel, 1. Baskı, Ankara 2023, s. 24.
[2] Baki Karabayev ve Ömer F. Tutkun, “Türk Cumhuriyetlerinden Gelen Öğrencilerin Türkiye Cumhuriyeti Vatandaşlarına Karşı Taşıdıkları Kalıp Yargılar”, bilig, (Yaz 2001, Sayı: 18), s. 4.
[3] Fatma Tombak, Türkiye’nin 1990-2000 Yıllarında Türk Cumhuriyetleri ile Kültürel, Siyasî ve Ekonomik İlişkileri, Erciyes Üniversitesi SBE, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Kayseri 2013, s. 163.
[4] Resmî Gazete, (13.4.1996, Sayı: 22610), s. 2, https://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/22610.pdf, Erişim: 08.07.2025.
[5] Azat Rahmanov, “Türkiye Türkmenistan İlişkileri”, Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Trabzon 2004, s. 77.
[6] Umar Nurluyev, Türkmenistan’ın Güvenlik ve Dış Politikası, ed. Fikret Birdişli vd., Uluslararası Politika ve Güvenlik Çalışmaları Derneği, Malatya Kasım 2022, s. 75.
[7] “21. Yüzyılın Parlayan Yıldızı: Türk Devletleri Teşkilatı”, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı Yayınları, İstanbul 2023, s. 108, https://www.iletisim.gov.tr/images/uploads/dosyalar/21_YUZYILIN_PARLAYAN_YILDIZI_TDT.pdf, Erişim: 08.07.2025.
[8] Tülay Baran, “Türkiye’de Savunma Sanayi Sektörünün İncelenmesi ve Savunma Sanayi Sektörü Harcamalarının Ekonomi Üzerindeki Etkilerinin Değerlendirilmesi”, Uluslararası İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 4, Sayı: 2, 2018, s. 69.
[9] “Türkmenistan Hedef Pazar Analizi”, Türkiye İhracatçılar Meclisi, s. 18, https://tim.org.tr/files/downloads/Analiz_Rapor/T%C3%BCrkmenistan%20Hedef%20Pazar%20%C3%9Clke%20Analizi.pdf, Erişim: 09.07.2025.
[10] Muhsin Kar ve Özlem Öztürk Çetenak, “Türk Havacılık ve Savunma Sektörünün Dönüşümü ve Ekonomik Etkileri”, Türkiye Bilimler Akademisi, Ankara 2022, s. 604. https://tuba.gov.tr/files/yayinlar/bilim-ve-dusun/TUBA-978-625-8352-16-0_ch27.pdf, Erişim: 27.01.2023.
[11] Sertaç Aksan, “Türkmenistan’a Savunma İhracatı Yeni Kapılar Açacak”, 27.11.2021, https://www.trthaber.com/haber/gundem/turkmenistana-savunma-ihracati-yeni-kapilar-acacak-612564.html, Erişim: 24.11.2023.
[12] Emrah Roni Mira, “Türkiye’nin Artan Askeri Sanayi Gücü’nün Türk Dünya’sında Bölgesel Dengelere Etkisi”, 23.11.2023, https://tudpam.org/turkiyenin-artan-askeri-sanayi-gucunun-turk-dunyasinda-bolgesel-dengelere-etkisi/, Erişim: 8.1.2024.
[13] Fikir Turu, “Orta Asya’da İHA-SİHA Çağı”, 8.12.2022, https://fikirturu.com/jeo-politik/orta-asyada-iha-siha-cagi/, Erişim: 07.02.2024.
[14] Dylan Malyasov, “Turkmenistan Has Ordered to Turkey Local-Made Armored Vehicles”, 31.10.2016, https://defence-blog.com/turkmenistan-has-ordered-to-turkey-local-made-armored-vehicles/ Erişim: 27.01.2024.
[15] Merdan Velhanov, “Türkmenistan Milli Günü Dolayısıyla Askerî Geçit Töreni Düzenlendi”, 27.09.2023, https://www.aa.com.tr/tr/pg/foto-galeri/turkmenistan-milli-gunu-dolayisiyla-askeri-gecit-toreni-duzenlendi/0#, Erişim: 27.01.2024.
[16] “Türkmenistan’da Askerî Tatbikat: Türk Savunma Araçları Yer Aldı”, 26.10.2022, https://www.trtavaz.com.tr/haber/tur/avrasyadan/turkmenistanda-askeri-tatbikat-turk-savunma-araclari-yer-aldi/6358f72101a30a20b8f8be60, Erişim: 24.11.2023.
[17] “Türkmenistan’da Askerî Tatbikat: Türk Savunma Araçları Yer Aldı”, 26.10.2022, https://www.trthaber.com/haber/dunya/turkmenistanda-askeri-tatbikat-turk-savunma-araclari-yer-aldi-718899.html, Erişim: 04.02.2023.
[18] “Türkiye’den Türkmenistan’a Dearsan C 92 Korvet Teslimatı”, 13.08.2021, https://www.dearsan.com/tr/haberler/turkiyeden-turkmenistana-dearsan-c92-korvet-teslimati, Erişim: 17.02.2024.
[19] Aselsan Dergi, Yıl: 36, Sayı: 116, 2023, s. 95.
[20] “Türk Loydu Savunma Sanayi Hizmetlerinde Lider Kuruluş”, 27.11.2019, https://www.turkloydu.org/tr-tr/haberler-ve-etkinlikler/haberler/2019/turk-loydu-savunma-sanayi-hizmetlerinde-lider-kuru.aspx, Erişim: 24.11.2023.
[21] “Hangi Ülkelerin Kaç Adet Bayraktar TB2 Aldığı Belli Oldu!”, 07.05.2022, https://www.sondakika.com/haber/haber-hangi-ulkelerin-kac-adet-bayraktar-tb2-aldigi-14923118/, Erişim: 22.12.2022.
[22]Türk Savunma Sanayinin Yükselişi ve Amborgalar, STM Savunma Teknolojileri Mühendislik ve Ticaret A.Ş., Optimum Basım, İstanbul 2021, s. 72.
[23] “Türkmenistan’a Bayraktar TB2 İhracatı”, 27.09.2021, https://www.savunmasanayist.com/turkmenistana-bayraktar-tb2-ihracati/, Erişim: 24.11.2023.
[24] “Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkmenistan Devlet Başkanı Berdimuhammedov ile Ortak Basın Toplantısında Konuştu”, 26.10.2023, https://www.iletisim.gov.tr/turkce/haberler/detay/cumhurbaskani-erdogan-turkmenistan-devlet-baskani-berdimuhammedov-ile-ortak-basin-toplantisinda-konustu, Erişim: 26.06.2025.
[25] “Türkmenistan ve Türkiye Savunma Sanayi İş Birliği Görüşüldü”, 26.12.2023, https://www.haberler.com/guncel/turkmenistan-ve-turkiye-savunma-sanayii-isbirligi-gorusuldu-16666274-haberi/, Erişim: 28.12.2023.
[26] “Türkmenistan ile Türkiye Arasında Savunma Sanayi Alanında İş Birliği Konusu Görüşüldü”, 26.12.2023, https://www.yirmidort.tv/gundem/turkmenistan-ile-turkiye-arasinda-savunma-sanayi-alaninda-isbirligi-konusu-gorusuldu-143768, 8.1.2024.
){kind=link}